Ο τίτλος της ανάρτησης αυτής αφορά ένα άρθρο του Γιάννη Στρατουδάκη το οποίο, με την άδειά του, παραθέτω στη συνέχεια. Πήρα την πρωτοβουλία όταν σε σχόλιό του στο dpgr για τη συγκεκριμένη φωτογραφία μου, έγραψε ότι θα ήθελε να συνοδεύει αυτό το άρθρο.
Η μάχη της φόρμας και η συνθηκολόγηση του θέματος
"Όπως και να έχει, η Φωτογραφία ως τέχνη, δεν είναι παρά μια διαρκής αλλιλεπίδραση φωτογράφου-θεατή, ακόμα και αν ο θεατής είναι ο ίδιος ο φωτογράφος και μόνο.
Ένα φαινόμενο λοιπόν, που λαμβάνει χώρα κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης μιας φωτογραφίας, είναι ο εντυπωσιασμός που προκαλεί στο ανθρώπινο μάτι η φόρμα. Αυτό βέβαια είναι κάτι λογικό, αν αναλογιστούμε ότι έτσι αντιλαμβάνεται και αρχειοθετεί ο ανθρώπινος εγκέφαλος τα οπτικά ερεθίσματα, συγκρίνοντάς τα δηλαδή με μόνιμες μνήμες απλών σχημάτων, χρωματων και λοιπών ερεθισμάτων που καταγράφονται σ' αυτόν απ' τα πρώτα κιόλας δευτερόλεπτα της ζωής.
Είναι επίσης εύκολα παρατηρήσιμο το γεγονός ότι πολλοί φωτογράφοι οδηγούνται ουσιαστικά σε ένα κυνήγι φορμαλισμού, πολλές φορές ακραίου, χάνοντας ή ξεχνώντας την έννοια του θέματος, του περιεχομένου μιας φωτογραφίας, ακόμα και από εκείνη την πρώτη στιγμή της λήψης της.
Συμβαίνει δηλαδή το εξής παράδοξο: Ακόμη και όταν ο επίδοξος φωτογράφος αντιληφθεί ένα πραγματικά φωτογραφικά σημαντικό γεγονός, περιπλέκεται σε ένα λαβύρινθο σκέψεων και αποφάσεων για το πως θα πρέπει να αποδοθεί οπτικά, όχι όμως για να ενδυναμώσει το θέμα του, αλλά κυρίως για να ενδυναμώσει τη φόρμα, πιστεύοντας λανθασμένα ότι έτσι ενδυναμώνει και το θέμα.
Φυσικά αυτό έχει να κάνει και με την αποδοχή μιας φωτογραφίας απο το εκάστοτε κοινό. Μια φορμαλιστικά δυνατή φωτογραφία αλλά με αδύναμο έως ανύπαρκτο περιεχόμενο, συνήθως γίνεται δεκτή ευκολότερα απο μια ισχυρή θεματικά φωτογραφία αλλά με ασθενέστερη φόρμα. Το κοινό δηλαδή, αναλόγως την οπτική του εκπαίδευση, χρησιμοποιεί ως επί το πλείστον τον πιο απλό μηχανισμό οπτικής ανάγνωσης που έχει, με αποτέλεσμα να εντυπωσιάζεται κυρίως απο το περίβλημα.
Βέβαια αυτή η παραδοχή μας οδηγεί απευθείας στην αρχή του θέματος, για τη σχέση δηλαδή φωτογράφου και θεατή. Ίσως πολλές φορές, η επέμβαση στην ψυχολογία και στον τρόπο σκέψης του φωτογράφου απ' το κοινό είναι τόσο μεγάλη που άθελά του οδηγείται σε αρτηριοσκληρωτικές και στείρες αντιλήψεις για το πως πρέπει να είναι μια καλή φωτογραφία, και άρα για το πως πρέπει να προσεγγίζεται ένα ενδιαφέρον θέμα, χάνοντας ουσιαστικά την ισορροπία που είναι και το κλειδί μιας επιτυχημένης σημαντικής φωτογραφίας."
κείμενο: John Stratoudakis
